Menu:

Co dzieje się z mózgiem niewyspanego pracownika?

Na początku zwykle wygląda to całkiem niewinnie. Ktoś jest bardziej rozkojarzony na spotkaniu. Ktoś inny zapomina o zadaniu. Rośnie liczba drobnych pomyłek. Trudniej się skupić. Szybciej pojawia się irytacja. Najczęściej tłumaczymy to stresem, tempem pracy albo „gorszym dniem”. Tymczasem bardzo często problem zaczyna się dużo wcześniej — poprzedniego wieczoru. Lub podczas snu… Prawie połowa polskich respondentów uczestniczących w globalnym badaniu Resmed dobrze wysypia się jedynie od 3 do 5 razy w tygodniu. Ponadto 24% badanych twierdzi, że budzą się niewyspani co najmniej po 3 nocach w tygodniu, a kolejne 22% doświadcza tego 1 lub 2 razy w tygodniu.

niewyspany-pracownik
Jaką rolę pełni sen dla pracowników? iStock / gorodenkoff

W skrócie:

  • Niewyspanie obniża koncentrację, decyzyjność, kontrolę emocji i jakość współpracy w zespole.
  • Osoby śpiące poniżej 6 godzin tracą ok. 6 dni produktywności rocznie.
  • Nieregularny sen zwiększa ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych o 26%.
  • HR powinien wspierać kulturę pracy chroniącą odpoczynek i granice po godzinach.

Jaką rolę pełni dobry sen?

Sen jest jednym z najważniejszych procesów regeneracyjnych dla mózgu. To właśnie wtedy organizm porządkuje informacje, obniża poziom napięcia i odbudowuje zdolności poznawcze. Jeśli regeneracja jest zbyt krótka (dorosła osoba powinna spać przynajmniej 7 godzin, by dobrze funkcjonować zawodowo!) albo niskiej jakości, mózg następnego dnia działa po prostu mniej efektywnie.

I nie chodzi wyłącznie o zmęczenie.

Po pierwsze, brak snu objawia się nie tylko ziewaniem podczas porannego spotkania.

Niewyspany mózg działa inaczej. W pracy:

  • trudniej utrzymać koncentrację,
  • spada refleks i zdolność podejmowania decyzji,
  • rośnie impulsywność i podatność na stres,
  • częściej pojawiają się błędy.

Ludzie śpiący za mało mają większy problem ze skupieniem się na zadaniu, z decyzyjnością i kontrolowaniem emocji. Osoby śpiące mniej niż 6 godzin są wyraźnie mniej produktywne (tracą średnio o 2,4 punktu procentowego) niż śpiące 7–9 godzin. Efektywność tych, które śpią 6-7 godzin, jest niższa o 1,5 p.p. Sen pogarszają problemy finansowe (średnio skracają go o 10 minut) oraz stres i nierealistyczna presja czasowa w pracy – o ok. 8 minut. Na jakość i długość snu negatywnie wpływają również praca zmianowa i nieregularne godziny pracy.

Po drugie – skutki niewyspania rzadko są spektakularne. Najczęściej można je odczuć w codziennych mikro-sytuacjach, ale mają negatywny wpływ na pracę zespołu. Ktoś odpowie komuś zbyt emocjonalnie, ktoś szybciej się sfrustruje, ktoś będzie miał kłopot z podjęciem decyzji czy też z kreatywnym myśleniem. Inni popełnią drobne błędy – ze zmęczenia. Spadnie jakość współpracy i komunikacji, skuteczność i szybkość rozwiązywania problemów.

Niewyspany mózg działa bardziej reaktywnie niż strategicznie. Zamiast analizować i planować, skupia się na „przetrwaniu dnia”. A tego żaden pracodawca by nie chciał.

Do łóżka – bez napięcia

Co ciekawe, eksperci coraz częściej podkreślają, że znaczenie ma nie tylko długość snu, ale również jego jakość. Można przespać 8 godzin i nadal odczuwać zmęczenie, jeśli organizm przez cały czas pozostaje w stanie napięcia. A odczuwamy je na przykład wtedy, gdy wychodzimy z pracy tylko fizycznie, ale mentalnie nadal w niej pozostajemy.

Gdy służbowy telefon leży obok łóżka i pojawiają się powiadomienia jeszcze wieczorem, mózg pozostaje w trybie gotowości. A organizm nie regeneruje się dobrze, kiedy cały czas czeka na kolejny bodziec.

Coraz ważniejsza jest nie tylko długość snu, ale jego regularność. Jedno z największych badań brytyjskich obejmujące ponad 72 tys. osób wykazało, że nieregularne godziny snu zwiększają ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (udar, zawał, niewydolność serca) o 26%, nawet jeśli dana osoba śpi zalecane 7–9 godzin na dobę. To ważny wniosek dla pracowników zmianowych i osób pracujących hybrydowo.

Cena niewyspania

Według raportu „Sen Polaków. Straty dla gospodarki. Edycja 2024” osoby śpiące mniej niż 6 godzin tracą średnio około 6 dni produktywności rocznie w porównaniu z osobami śpiącymi optymalnie (przy założeniu 250 dni roboczych w roku). Ludzie śpiący tylko 6-7 godzin – około 3,7 dnia.

Kłopoty ze snem kosztują polską gospodarkę minimum 8 mld zł rocznie, zakładając 1% spadek efektywności pracy wynikający z niewyspania, absencji lub tzw. prezenteizmu (czyli obecności w pracy przy obniżonej wydajności). W kalkulacjach nie uwzględniono m.in.: kosztów zastępowania pracowników, procesów rekrutacyjnych, utraconych korzyści biznesowych, skutków zdrowotnych i związanych z nimi absencji. Rzeczywiste koszty mogą być więc znacznie wyższe!

Brak snu lub gorszy sen wpływa negatywnie na zdrowie i życie:

  • osłabia odporność organizmu – osoby niewyspane biorą średnio 3 dni zwolnienia lekarskiego więcej niż pozostałe i częściej prokrastynują, praktykując tzw. cyberloafing, czyli lenistwo cyfrowe (ludzie w tym czasie np. robią zakupy online, korzystają z mediów społecznościowych, piszą na komunikatorach),
  • powoduje większą irytację, wahania nastroju,
  • zwiększa podatność na stres i trudności w relacjach z innymi pracownikami,
  • ogranicza funkcje poznawcze i kreatywność,
  • obniża pamięć i zwiększa ryzyko tworzenia fałszywych wspomnień,
  • wpływa na decyzje żywieniowe (niewyspani jedzą wiecej fast foodów, słodyczy)
  • zmniejsza energię i sprzyja drzemkom w ciągu dnia,
  • podnosi ryzyko stanów depresyjnych i lęków.

Coraz wyraźniej jednak widać, że oddziałuje na efektywność zespołów, relacje, absencję i funkcjonowanie całych organizacji. Badania robione w Unii Europejskiej i w USA, dotyczące wielu branż, tylko to potwierdzają.

Szacuje się, że w USA skutki niewyspania kosztują gospodarkę nawet 411 mld dolarów rocznie, co odpowiada ok. 2,3% PKB. Przewlekła bezsenność wiąże się z utratą średnio 45–54 dni produktywności rocznie na pracownika. To znaczy, że może pochłaniać nawet równowartość ponad 2 miesięcy produktywnej pracy rocznie. Krótkotrwała deprywacja snu może obniżyć sprawność poznawczą i poziom koncentracji o około 32%. Według ekspertów World Sleep Society problemy ze snem mogą dotyczyć nawet 45% populacji świata.

Sen a bezpieczeństwo w pracy

Niewyspanie pracownika, gorsza koncentracja na zadaniu i brak uważności – to prosta droga do popełniania błędów i ryzyko.Związek między snem a bezpieczeństwem jest już dobrze udokumentowany w badaniach w UK i USA.Opublikowany w 2024/2025 r. przegląd 63 badań dotyczących snu i bezpieczeństwa pracy potwierdził, że niedobór snu i zmęczenie należą do najważniejszych czynników związanych z wypadkami, urazami, pogorszeniem bezpieczeństwa pracy i spadkiem wydajności pracowników.

  • Krótszy sen prowadzi do błędów i urazów. Badania prowadzone wśród pracowników budowlanych pokazały, że krótszy czas snu, poczucie niewyspania, objawy bezsenności wiążą się z większą liczbą tzw. błędów poznawczych w pracy (workplace cognitive failures), a te z kolei przekładają się na gorsze przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i większą liczbę drobnych urazów. Sen wpływa też na liczbę błędów medycznych. Jedno z największych badań prowadzonych wśród lekarzy rezydentów (Intern Health Study) wykazało, że gorsza jakość snu wiąże się z wyższą częstością samodzielnie raportowanych błędów medycznych oraz wypalenia zawodowego. Ryzyko pomyłek rosło wraz z wydłużaniem czasu pracy o około 1% z każdą dodatkową godziną pracy tygodniowo, a szczególnie widoczne było przy tygodniach pracy przekraczających 70 godzin.
  • Mniej niż 7 godzin snu zwiększa ryzyko urazów. Dane National Safety Council pokazują, że regularne spanie krócej niż 7 godzin na dobę wiąże się ze zwiększoną częstością urazów przy pracy. Jest to zgodne z rekomendacjami większości organizacji zajmujących się medycyną snu, a „odsypianie” w weekend nie rekompensuje w pełni niedoborów snu z dni roboczych.
  • Pracownicy odczuwający nadmierną senność są o 70% bardziej narażeni na udział w wypadku przy pracy niż osoby niewykazujące objawów niewyspania.CDC i NIOSH wskazują, że zmęczenie i niedobór snu są istotnymi czynnikami ryzyka: urazów w pracy, błędów operacyjnych, incydentów bezpieczeństwa i wypadków transportowych.

Być może więc, zanim kolejną pomyłkę, spadek zaangażowania, napięcie w zespole, czy wypadek przypiszemy nadmiarowi obowiązków, warto zadać sobie prostsze pytanie: Czy pracownicy mają przestrzeń do niezakłóconego nocnego odpoczynku?

Regeneracja podczas snu jest jednym z najważniejszych procesów wspierających funkcjonowanie mózgu. To wtedy informacje i doświadczenia z danego dnia są porządkowane i utrwalane,  zachodzi regulacja emocji, odbudowują się zdolności odpowiedzialne za uwagę, planowanie czy podejmowanie decyzji. Jakość tej regeneracji wpływa na koncentrację, relacje, bezpieczeństwo i efektywność całych organizacji. Dobrze przespana noc jest jednym z fundamentów efektywnej pracy następnego dnia. A to rodzi odpowiedzialność nie tylko po stronie pracownika – w staraniach o lepszy sen, ale i po stronie HR. Budowanie kultury pracy, która wspiera odpoczynek, szanuje granice między życiem zawodowym a prywatnym i ogranicza chroniczne przeciążenie, może być jedną z najbardziej opłacalnych inwestycji w dobrostan i wyniki firmy.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy drzemka w ciągu dnia może poprawić efektywność pracownika?

Tak, krótka drzemka trwająca około 10–20 minut może przejściowo poprawić koncentrację i zmniejszyć uczucie senności u pracownika. Zbyt długi sen w ciągu dnia może jednak powodować ospałość po przebudzeniu i utrudniać zasypianie wieczorem. Drzemka nie zastępuje regularnego, nocnego odpoczynku.

Czy przewlekłe niewyspanie zwiększa ryzyko wypalenia zawodowego?

Tak, długotrwały niedobór snu może sprzyjać wyczerpaniu psychicznemu i obniżeniu odporności na stres, prowadząc w konsekwencji do wypalenia zawodowego. Osoby niewyspane trudniej radzą sobie z codziennymi wyzwaniami i częściej odczuwają frustrację. Sen jest jednym z ważnych elementów wspierających regenerację i dobrostan psychiczny.

Jak pracodawca może wspierać zdrowy sen pracowników?

Firmy mogą ograniczać praktyki, które utrudniają odpoczynek pracowników, takie jak oczekiwanie odpowiedzi na wiadomości poza godzinami pracy. Warto również promować kulturę szanującą work-life balance oraz edukować pracowników w zakresie higieny snu. Takie działania wspierają zarówno dobrostan, jak i efektywność zespołu.

Bibliografia

  1. Badania wśród 30,000, w tym 1000 w Polsce, opracowane we współpracy z The Sleep Foundation (Australia) oraz The Sleep Charity (Wielka Brytania), przeprowadzone przez firmę Cint w okresie od 11 grudnia 2025 r. do 14 stycznia 2026 r.
  2. Raport: Sen Polaków. Straty dla gospodarki. Edycja 2024.
  3. Irregular sleep pattern raises risk of stroke and heart attack, study finds | Health | The Guardian
  4. Brak snu a wydajność w pracy. Bezsenność a praca.
  5. Why sleep matters — the economic costs of insufficient sleep: A cross-country comparative analysis | RAND
  6. Insomnia: The Multibillion-Dollar Problem Sapping World Productivity | RAND
  7. Sleep And Productivity Statistics: 2026 Market Report
  8. The Interplay Between Sleep and Safety Outcomes in the Workplace: A Scoping Review and Bibliographic Analysis of the Literature – PMC
  9. Sleep Duration of Health Care Workers Affects Patient Safety, Quality of Care
  10. Work-related Fatigue - Data Details - Injury Facts
  11. The Relationship Between Sleep and Workplace Accidents | Sleep Foundation
  12. Center for Work and Fatigue Research | NIOSH | CDC I Work-related Fatigue - Data Details - Injury Facts
Opublikowano:
Powiązane artykuły:

Interesuje Cię nasza oferta? Chcesz wiedzieć więcej?

Zostaw nam swoje dane, a skontaktujemy się z Tobą jak najszybciej.

    Pokaż
    Pokaż
    Pokaż

    Informacja o przetwarzaniu danych osobowych Pokaż

    Copyright © 2026 Medicover Benefits Sp. z o.o.
    Znajdź nas na: